ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი კოპენჰაგენი, დანია
ბერტელ თორვალდსენი: ქვის სიცოცხლე
ალბერტ ბერტელ თორვალდსენი (1770-1844) იყო საერთაშორისო აღიარების მქონე დანიელი და ისლანდიელი მოგმალი, რომლის შემოქმედება ნეოკლასიციზმის იდეალებს განასახიერებდა. მისი ცხოვრების ისტორია არის გასაოცარი ნიჭის, თავდაუზოგავი სწავლისა და ფართომასშტაბიანი აღიარების ქრონიკა.
ადრეული წლები და განათლება
დანიაში, კოპენჰაგენში, ისლანდიური ფესვების მქონე მუშა კლასის ოჯახში დაბადებულმა თორვალდსენმა მხატვრული ნიჭი ბავშვობიდანვე გამოავლინა. სულ რაღაც თერთმეტი წლის ასაკში იგი და přijეს ხელოვნების სამეფო დანიური აკადემიაში. მისმა გამორჩეულმა უნარმა 1797 წელს მას სტიპენდია მოუტანა რომში გამგზავრებისთვის – ეს იყო გადამწყვეტი ნაბიჯი, რომელმაც მთელი მისი შემდგომი კარიერა განსაზღვრა.
წლები რომში: სტილის ჩამოყალიბება
რომი თორვალდსენის შემოქმედებითი განვითარებისთვის იდეალურ გარემოდ იქცა. იგი მთლიანად დაიმარცხა კლასიკური ანტიკუიტეტის შესწავლით, ზედმიწევნითად აკოპირებდა ძველ ქანდაკებებს და ითვისებდა ფორმისა და პროპორციის პრინციპებს. ამ თავდადებამ მას საშუალება მისცა შეექმნა მკვეთრად გამოკვეთილი ნეოკლასიკური სტილი, რომელიც ხაზის სიწმინდით, იდეალიზებული ფორმებითა და მშვიდი დიდებულების განცდით ხასიათდებოდა.
გავლენა და მხატვრული ევოლუცია
თორვალდსენზე ღრმა გავლენა მოახდინა როგორც ძველი ბერძენი და რომაელი მოგმალების შემოქმედებაზე, ასევე ისეთ თანამედროვე ხელოვანებზე, როგორებიც იყვნენ ანტონიო კანოვა. თუმცა, დროთა განმავლობაში იგი კანოვას უფრო ფლამბოზურ სტილს მოცილდა და სიმარტივისა და თავშეკავებისკენ დაიხრთა. იგი ცდილობდა, თავის ფიგურებში არა მხოლოდ ფიზიკური სილამაზე, არამედ მორალური სათნოებაც ეპოვნა.
მთავარი მიღწევები და გამორჩეული ნამუშევრები
რელიგიური სკულპტურა: თორვალდსენმა შექმნა მრავალი რელიგიური ნამუშევარი, მათ შორის პაპ პიუს VII-ის საფლავის მონუმენტი – ერთადერთი არაკათოლიკე ხელოვანის ნაშრომი წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში.
მითოლოგიური სუბიექტები: მისი ქანდაკებები, რომლებიც ასახავს მითოლოგიურ ფიგურებს, როგორიცაა განიმედე და არწივი, ჰებე და აპოლონი, აღიარებულია მათი ელეგანტურობითა და კლასიკური სილამაზით.
საზოგადოებრივი მონუმენტები: მას ევროპის მასშტაბით მიიღო შეკვეთები საზოგადოებრივი მონუმენტებისთვის, მათ შორის ნიკოლა კოპერნიკისა და იოზეფ პონიატოვსკის ქანდაკებები ვარშავაში, ასევე მაქსიმილიან I-ის ქანდაკება მიუნხენში.
დაბრუნება დანიაში და მემკვიდრეობა
1838 წელს თორვალდსენი დანიაში ეროვნულ გმირად დაბრუნდა. დანიის მთავრობამ კოპენჰაგენში ააშენა თორვალდსენის მუზეუმი მისი ნამუშევრების შესანახად, რაც მისი უზარმაზარი პოპულარობისა და მხატვრული მნიშვნელობის დასტური იყო. იგი 1844 წელს გარდაიცვალა და მუზეუმის ეზოში არის დაკრძალული.
ისტორიული მნიშვნელობა
ბერტელ თორვალდსენმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა ნეოკლასიციზმის მოძრაობის ფორმირებაში. მისი ქანდაკებები ფართოდ იყო აღიარებული და მათ ხელოვანთა თაობებზე მოახდინეს გავლენა. მან წარმატებით აღადგინა კლასიკური იდეალები სკულპტურაში და შექმნა ნამუშევრები, რომლებიც დღესაც აღფრთოვანებას იწვევს. მისმა უნარმა, შეერწყმნა ტექნიკური ოსტატობა მხატვრული ხედვისთვის, განამტკიცა მისი ადგილი მე-19 საუკუნის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მოგმალს შორის.
მუზეუმი
გამოფენილია შემდეგ ადგილზე: München, Deutschland
ფანჯარა მე-18 და მე-19 საუკუნეების ევროპის სულში
მუნხენის დინამიკურ Kunstareal-ში — კულტურულ რაიონში, რომელიც ხელოვნების საგანძურებითაა სავსე — დგას Neue Pinakothek, მუზეუმი, რომელიც მე-18 და მე-19 საუკუნეების ევროპული ხელოვნების სულით სუნთქავს. ეს არ არის მხოლოდ ფერწერის საცავი; ეს არის მოგზაურობა სტილისტური ევოლუციისკენ, სამეფო მეცენატობის დასტური და ცვალებადი კულტურული ღირებულებების მძაფრი ასახვა. ბავარიის ლუდვიგ I-ის მიერ 1853 წელს დაფუძნებული მუზეუმი, თავდაპირველად, რევოლუციურ სივრცედ იქნა ჩაფიქრებული, რომელიც მხოლოდ თანამედროვე ნაშრომების წარდგენას ემსახურებოდა — ეს იყო თამამი ნაბიჯი იმ ეპოქაში, როდესაც გალერეები ძირითადად ანტიკურობის აღიარებულ ოსტატებზე იყვნენ ფოკუსირებული. „ახლის“ადმი ეს ერთგულება შექმნა წინაპარი, რომელიც დღემდე გვეხმიანება და აყალიბებს ჩვენს წარმოდგენას ხელოვნების ისტორიისა და ტრადიციასა თუ ინოვაციას შორის არსებულ მუდმივ დიალოგზე.
თავად შენობა არქიტექტურული საოცრებაა, ნეოკლასიცისტური თავშეკავებისა და პოსტმოდერნისტული ელფერის ჰარმონიული შერწყმა. 1859 წელს დასრულებული, ის თავდაპირველად ევროპის პირველი მუზეუმი იყო თანამედროვე ფერწერისთვის, რაც ლუდვიგ I-ის პროგრესულ ხედვას ასახავდა. თუმცა, მე-20 საუკუნის ბოლოს, არქიტექტორი ალექსანდრე ფონ ბრანკას ხელმძღვანელობით, სტრუქტურამ დრამატული ტრანსფორმაცია განიცცა. მან ოსტატურად შეაერთა მტკიცე ბეტონის სკელეტი დაწკრიალებული চুካრს ქვის ბრწყინვალე ფასადი, რამაც შექმნა გამჭრითი ვიზუალური კონტრასტი, რომელიც მუზეუმის ორმაგ იდენტობაზე მეტყველებს — მარადიულ ინსტიტუციაზე, რომელიც ერთდროულად ითვისებს ისტორიასა და თანამედროვეობას.
ემოციისა და სინათლის შედევრები
Neue Pinakothek-ის გული მის არაჩვეულებრივ კოლექციაში დევს, რომელიც ათწლეულების განმავლობაში იყო საგულდაგულოდ შეგროვებული. ეს არ არის მხოლოდ ქრონოლოგიური მიმოხილვა; ეს არის შეგნებული შერჩევა, რომელიც წარმოაჩენს იმ საკვანდალო მოძრაობებსა და ხელოვანებს, რომლებმაც შეცვალეს დასავლური ხელოვნების გზა. მუზეუმის ძალა ერომანტიკულ პერიოდზე ფოკუსირებაში მდგომარეობს, სადაც გერმანული რომანტიზმის შთამბეჭდავი ნამუშევრები —
კასპარ დავიდ ფრიდრიხისა
და
ფილიპ ოტო რუნგეს
შემოქმედება — გადმოგვცემს იმ ეპოქის გატაცებას ბუნების, ემოციისა და აღმატებულობის მიმართ. თითქმის შესაძლებელია ფრიდრიხის ლანდშაფტებში მელანქოლიის შეგრძნება ან რუნგეს კომპოზიციების სულიერ ინტენსივობაში საკუთარი თავის დაკარგვა.
সমানად მნიშვნელოვანია მუზეუმის ინგლისური და შოტლანდიური ხელოვნების კოლექცია, რომელიც მოიცავს შედევრებს
თომას გეინსბეროსგან
,
ჯოშუა რეინსფილდსგან
და
უილიამ ჰოგართისგან
. ეს ნამუშევრები საშუალებას გვაძლევს თვალი შევავლოთ ლანდშეფისპირეთში არსებულ განვითარებად მხატვრულ ლანდშაფტს, სადაც გეინსბეროს პორტრეტები მისი პერსონაჟთა ხასიათისა და სოციალური მდგომარეობის ფანჯრედ გვევლინება, ხოლო ჰოგართის სატირული სცენები მე-18 საუკუნის ლონდონის ცხოვრების მწვავე კომენტარია. პოსტიმპრესიონიზმის მოყვარულთათვის მუზეუმი გვთავაზობს ღრმა შეხვედრას
პოლ სეზანთან
და
პოლ გაგენთან
, რომელთა ნამუშევრები დღემდე გამოწვევას უსვამს და შთაგონებას ჰុვებს თანამედროვე მნახველს.
ვიზიონერული კოლექციონირების მემკვიდრეობა
Neue Pinakothek-ის ისტორია ისეთივე მომხიბვლელია, როგორც მისი კოლექცია. მუზეუმის ისტორიამ საინტერესო შემობრუნება განიცადა „ჩუდის წვლილის“ დროს — პერიოდის, რომელიც აღსავსე იყო მხატვრული ვნებითა და პოლიტიკური მანევრებით. დირექტორ ჰუგო ფონ ჩუდის გადაყენების შედეგად — რომელმაც ბერლინში სკანდალურად გამოფინა ვინსენტ ვან გოგის ნამუშევრები — ერთក្រុម მოკავშირეს დაიწყო საოცარი ფონდების შეგროვების კამპანია იმპრესიონისტული და პოსტიმპრესიონისტული შედევრების შესაძენად. ამ ინიციატივამ გამოიწვია ისეთი ხელოვანთა ძვირფასი ნამუშევრების შეძენა, როგორებიც იყვნენ
ენრი მანთიში
და
ედუარ მანე
, რამაც სამუდამოდ შეცვალა მუზეუმის ტრაექტორია.
დღეს Neue Pinakothek რჩება ადგილად, სადაც ხელოვნება მოქმედებს როგორც სარკე და როგორც სოციალური ცვლილებების კატალიზატორი. მიუხედავად იმისა, რომ მუზეუმი ამჟამად გადის რენოვაციის დიდ პროექტს, რომელიც 2030 წელს დასრულდება, მისი სული ხელმისაწვდომია ონლაინ გამოფენებისა და მხატვრული ჩართულობისადმი მუდმივი ერთგულების მეშვეობით. ხელოვნების ისტორიკოსისთვის, კოლექციონერისთვის თუ ინტერიერის დიზაინერისთვის, რომელიც შთაგონებას ეძებს, Neue Pinakothek გვთავაზობს იშვიათ შესაძლებლობას, შევიხედოთ მუნხენის მხატვრული სულის გულში — ადგილას, სადაც ისტორია, სილამაზე და ვნება სინათლისა და ფერების მარადიულ ცეკვაში ერთიანდება.
