ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი ბრუკლინი, ამერიკის შეერთებული შტატები
ტექსტურაში გამოკვეთილი სიცოცხლე: ჯულიან შნაბელის სამყარო
ჯულიან შნაბელი 1980-იანი წლების დინამიკური და ხშირად ქაოსური ნიუ-იორკის სახელოვნებო სცენიდან, როგორც ბუნებრივი ძალისებური ფენომენი გამოიკვეთა, რომელიც გამოწვევას უსვამდა ტრადიციებს და ხელახლა განსაზმავდა ფერწერის შესაძლებლობებს. 1951 წელს ბრუკლინში დაბადებულმა, მან თავისი ადრეული ცხოვრება მოულოდნელი შემობრუნებით გამოცვალა, როდესაც 1965 წელს მისი ოჯახი ტეხასის ბრაუნსვილში გადავიდა — ეს იყო ფორმირებადი გამოცდილება, რომელმაც მასში „გარეშე პირის“ შეგრძნება და დაუოკებელი ინტერესი დაუწესრიგებელი, ნედლი გარემოს მიმართ გააღვიძა. ეს დუალი — ნიუ-იორკის ურბანული სიმკაცრე და ტეხასის სასაზღვრო მხარეების ვრცელი ლანდშაფტები — მისი შემოქმედებითი მოგზაურობის განუყოფელი თემა გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ მან ფორმალური განათლება ჰიუსტონის უნივერსიტეტში მიიღო, სწორედ უიტნი მუზეუმის დამოუკიდებელი კვლევის პროგრამაში მისი აუდიციული განაცხადი — რომელიც ორ ნაჭერ პურს შორის იყო ჩადებული — გამოკვეთდა მის იკონოკლასტურ სულს და დამკვიდრებული ნორმების დარღვევის მზადყოფნას. ეს ჟესტი არ ყოფილა მხოლოდ პროვოკაცია; ეს იყო განცხადება ბარიერების მსხვრევისა და ხელოვნების ტრადიციული ჩარჩოების მიღმა წარდგენის შესახებ.
ნეო-ექსპრესიონიზმის აღზევება და „ჭამიანი ფერწერები“
შნაბელის გარდატეხა მისი ინოვაციური „ჭამიანი ფესმებით“ (plate paintings) მოხდა. ეს არ იყო მხოლოდ გამოსახულობით გაფორმებული ტილოები, არამედ ასამბლაჟები, რომლებიც დანგრეულ კერამიკურ თეფშებზე იყო აგებული და დაფარული იყო დუღბით, ცარცითა და მრავალფეროვანი მასალებით — ხავერდით, რილებით, ფოტოგრაფიებით და თუნდაც ხის ნამსხვრევებით. ამ ნამუშევრების ფიზიკურობა რევოლუციური იყო; ისინი არ იყო მხოლოდ მოსასინჯე, არამედ აღქმადი იყო, როგორც სკულპტურული ობიექტები, რომლებიც თავიანთი წონით, ტექსტურით და მასშტაბით ყურადღებას ითხოვდნენ. Ornamental Despair, The Student of Prague და Fakires ამ ადრეული პერიოდის საუკეთესო მაგალითებია, რაც აჩვენებს მინიმალისტური სიმკაცრის თამამ რიგ拒ს მაქსიმალისტური ექსპრესიის სასარგებლოდ. მას არ აინტერესებდა სუფთა ზედაპირები ან ინტელექტუალური დისტანცირება; იგი ცდილობდა ემოციის გადაცემას ტაქტილური ინტენსივობისა და შემოქმედების ხილული ნიშნების მეშვეობით — ბზარები, ნაპრალები და დაგროვილი ფენები ხელოვნების ნიმუშის ნარატივის განუყოფელი ნაწილი ხდებოდა. ეს მიდგომა მას ნეო-ექსპ एग्जामपुर მოუყვანა, რომელიც წინა ათწლეულების კონცეპტუალური სიმკაცრის საპასუხო რეაქცია იყო და სუბიექტურ გამოცდილებასა და ემოციურ რეზონანსს პრიორიტეტს ანიჭებდა. მიუხედავად სწრაფი წარმატებისა, ეს პროცესი არა უკვნეულად წარიმართა; კრიტიკოსები, როგორიცაა რობერტ ჰიუზი, მის ნამუშევრებს ბომბასტური და თვითკმაყოფილი უწოდებდნენ. თუმცა, შნაბელი გამძლე აღმოჩნდა და მონაწილეობა მიიღო ისეთ მნიშვნელოვან გამოფენებში, როგორიცაა ვენეციის ბიენალე 1980 წელს, რამაც განამტკიცა მისი ადგილი ფერწერის აღორძინების წამყვან ფიგურად.
ტილოებს მიღმა: კინემატოგრაფიული ძიება
შნაბელის შემოქმედებითი ამბიცია ხელოვნების სამყადლის ფარგლებს გასცდა და მას კინემატოგრაფში წარმატებული კარიერა მოუტანა. მისი რეჟისურული დებიუტი, Basquiat (1996), იყო ჟან-მიშელ ბასკვატის ამაღელვებელი და ვიზუალურად შთამბეჭდავი ბიოპიკი, რომელმაც დაიჭირა ახალგაზრდა არტისტის ცხოვრებისა და შემოქმედების ენერგია და ტურბულენტობა. ეს არ იყო მხოლოდ ბიოგრაფიული თხრობა; ეს იყო იმერსიული გამოცდა, რომელიც გადმოსცემდა ბასკვატის ხელოვნების მიღმა არსებულ ნედლ ემოციას. ამას მოჰყვა Before Night Falls (2000), რეინალდო არენას ავტობიოგრაფიის ადაპტაცია, რომელმაც კრიტიკოსთა აღიარება და ვენეციის კინოფესტივალზე „დიდი ჟიურის პრიზი“ მოიპოვა. თუმცა, სწორედ The Diving Bell and the Butterfly (2007)-მა მოუტანა მას საერთაშორისო აღიარება, რამაც დაეთმო კანის კინოფესტივალზე „საუკეთესო რეჟისურის“ ჯილდოს, ოქროს გლობუსისა და აკადემიის ჯილდოს ნომინაციის მოპოვებას. ეს ფილმი, ეფუძნება ჟან-დომინიკ ბობის მემუარებს, იყო კინემატოგრაფიული ემპათიის შედევრი. მისი ფილმები თავიანთ შემოქმედებაში იმავე თემატურ ძაფებს იზიარებენ, რაც მის ფერწერაში — იდენტობის, სიკვდილისა და ხელოვნებრივი გამოხატვის ძალის კვლევას — გვხვდება.
გავლენა და მემკვიდრეობა: უწყვეტი დიალოგი
მიუხედავად იმისა, რომ შნაბელი პირდაპირ არ ასახელებს კონკრეტულ გავლენებს, მის ნამუშევრებში შეინიშნება რობერტ რაუშენბერგისა და კურტ შვიტერსის ექოები. ორივე არტისტი გამოწვევას უსვამდა ტრადიციულ წარმოდგენებს მასალებზე და ყოველდღიურობის ნარჩენებს შემოქმედებით შთაგონების წყაროდ იყენებდა. შნაბელის მზადყოფნა ექსპერიმენტებისთვის მასშაბთან, ტექსტურასა და არაკონვენციურ ზედაპირებთან მიმართებაში, ღრმად იმოქმედა ხელოვანთა თაობაზე. მისი ნამუშევრები დღეს მსოფლიოს წამყვან მუზეუმებში ინახება, მათ შორის მეტროპოლიტენის მუზეუმში, MoMA-ში, უიტნის მუზეუმში და ტეიტ მოდერნში — რაც მისი შემოქმედებითი გავლენის დასტურია. დღეს ჯულიან შნაბელი კვლავ პროლიზურად მუშაობს, როგორც ფერწერი და რეჟისორი, რჩება ცოცხალ და პროვოკაციულ ხმად გლობალურ სახელოვნებო ლანდშაფტში. იგი განასახიერებს ურწმუნებელ ერთგულებას ხელოვნური თავისუფლებისადმი და ინოვაციის დაუღალავ ძიებას.
ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, დაბადებული: 1951 წელი
მთავარი მიმდევრობა: ნეო-ექსპრესიონიზმი
გამორჩეული ნამუშევრები: ჭამიანი ფერწერები, Basquiat (ფილმი), The Diving Bell and the Butterfly (ფილმი)
