ხატულა/ავტორი
დაბადების ადგილი Blainville-sur-Mer, საფრანგო
მარსელ დიუშამპ: ხელოვნების რევოლუციური სული
მარსელ დიუშამპი, დაბადებული ენრი-რობერ-მარსელ დიუშამპად 1887 წლის 28 ივლისს ბლანვილ-სურ-მერს, ნორმანდიაში, საფრანგეთში, იყო მეტად ხელოვანი, ჭადრაკის მოთამაშე და გამოგონებელი, რომელმაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა თანამედროვე ხელოვნების განვითარებაში შეერთებულ შტატებში და ნიუ-იორკში, სადაც ცხოვრების ბოლო 25 წელი გაატარა. დიუშამპი იყო ხელოვნების ერთ-ერთი პირველი წარმომადგენელი, რომელმაც ტუალეტიც კი ხელოვნების ფორმად აქცია. მეფრთხილებაBroken Arm-ის წინ (1915) და სხვა მორგებული საგნები ხელოვნების სტატუსამდე აწია. ის ხშირად მოიხსენიებენ როგორც პაბლო פיקאסოსა და ჟორჟ ბრაკის თან시대ელი, რომლებიც ხელოვნებაში ინდუსტრიული თვალყურისძიებას უწყობდნენ ხელს. დიუშამპს კონცეპტუალური ხელოვნების მამადაც აღიარებენ.
ადრეული წლები და განათლება
დიუშამპი დაიბადა ევგენისა და ლუსი დიუშამპების ოჯახში, რომელთაც შვიდი ბავშვი ჰყავდათ. მისი ძმები, ჟაკ ვილონი (1875–1963), მხატვერი და რაიმონდ დიუშამპ-ვილიონი (1876–1918), ქანდაკებაც იყვნენ ხელოვანები. დიუშამპი ახალგაზრდობაში სწავლობდა რუანის ლიცეუმში, სადაც მისი თანაკლასელები იყვნენ მომავლის გამოჩენილი მხატვრები. ის ერთი წელი სწავლობდა პარიზის ბიელი-სრულების აკადემიაში, თუმცა ვერაფორმით გააგრძელა სწავლა. დიუშამპმა ადრეულ ასაკში გამოიკვეთა მხატვრული ნიჭი და მალევე დაიწყო კლასიკური ტექნიკის შესწავლა, თუმცა მალე უარზე갔ი და საკუთარი, რევოლუციური ხედვა განავითარა.
კუბიზმიდან დადამდე: კონვენციების უარყოფა
დიუშამპის ხელოვნებაული მოგზაურობა მუდმივად ვითარდებოდა, რაც ძველი წესების მიღმა იყო. მისი ადრეული ნაშრომები, როგორიცაა შესრიალებული ჩოგბურთი (1911), კუბიზმის გავლენას უჩვენებს დაახლოებითი ფორმებისა და მრავალი ხედვის გამოყენებით. თუმცა, ის მალევე გადახდა მხოლოდ ესთეტიკური საკითხების მიღმა და აღიარა, რომ ელემენტების 단순 재배열 არ იყო საკმარისი იმისთვის, რომ მისაღწევად უფრო ღრმავდება კითხვები. პირველი მსოფლიო ომის ტრაგიკული შედეგები განაპირობა მისი უკმაყოფილება და დიუშამპი დაეხმარა დადაიზმის მოძრაობას, რომელიც დაიფარგალა იმედგაცრუებასთან და ტრადიციულ ხელოვნების ღირებულებებთან. სწორედ დადაისტურ ფასადში დიუშამპმა დაიწყო კონვენციული ხელოვნების გაფანტვა. ის არ ცდილობდა ლამაზი ობიექტების შექმნას, მას სურდა აეღოთ ხელი საზრუნავს, გამოეცადათ მოსწრებეები და გამოეხެއްხვათ ესთეტიკური განაჩენის თვითნაბადობა.
რეადი-მეიდები და ხელოვნების დესტრუქცია
დიუშამპის ყველაზე მნიშვნელოვანი წვლილი მეოცე საუკუნის ხელოვნებაში რეადი-მეიდების შემოქმედება იყო - ყოველდღიური, წარმოებული ობიექტები, რომლებიც არჩეულია და წარმოდგენილია ხელოვნებად. ეს არ იყო უბრალოდ ნაპოვნები; ეს იყო ხელოვნების დესტრუქციის განზრახული აქტი. საგნების, როგორიცაა ტუალეტი (ფონტანი, 1917), ჩვეულებრივი საგნების ხელოვნების სტატუსამდე აწევა, გამოწვեց კითხვები იმის შესახებ, თუ რა არის ხელოვნება და ვინ არის მისი ავტორი. დიუშამპმა თქვა, რომ ხელოვნება უნდა იყოს გონებაში, არა მხოლოდ თვალში. L.H.O.O.Q. (1919), მონა ლიზეს პოსტკარდის გამეორება, რომელსაც დამატებულია მუსტაცია და ღუნღნა, იყო ხელოვნების ისტორიისა და კულტურული კანონიკის თამაში.
მემკვიდრეობა და გრძელვადიანი გავლენა
მარსელ დიუშამპის გავლენა მომავალ თაობათა მხატვრებზე შეუდარებელია. მან საფუძველი ჩაუყარა კონცეპტუალურ ხელოვნებას, მინიმალიზმს, პოპ არტს და სხვა მოძრაობებს. მისი აქცენტი იდეაზე, ნაწარმის უკან მდგომარეობს, დღესაც აფრთხილებს მხატვრებს.
კუბიზმი: ფორმების და სივრცის წარმოსადგენლად ადრეული გამოკვლევა.
დადაიზმი: გონებასთან და ტრადიციულ ხელოვნების ღირებულებებთან უარის თქმა პირველ მსოფლიო ომის შედეგად.
კონცეპტუალური ხელოვნება: ნაწარმის იდეაზე აქცენტი, მისი ესთეტიკური თვისებების გარეშე.
დიუშამპი არ იყო მხოლოდ მხატვარი; ის იყო ფილოსოფოსი, პროვოკატორი და რევოლუციონერი, რომელმა გაბედა, შეეკითხა ყველაფერი. მისი მემკვიდრეობა დღესაც ძლიერად რეზონირებს თანამედროვე ხელოვნების სამყაროში. ქალწულის შიშველი სხეული (1915-1923), თავისი რთული სიმბოლიზმით და არათანაბარი იეროგლიფებით, მისი ინტელექტუალური სიძუნძლისა და გრძელვადიანი გავლენის 증거ა. დიუშამპის ნაწარმი არ არის პასუხების მიწოდება; ეს კითხვებია - კითხვები, რომლებიც დღესაც აკითხავს და აფრთხილებს.
