ვიქტორიანული სავანე: უილიამ მორის ცოცხალი მემკვიდრეობა
ვულვერჰემპტონის მწვანე წიაღში განთავსებული უიტვიკის მანორი და ბაღები ბევრად მეტია, ვიდრე უბრალოდ დიდებული რეზიდენცია; ეს არის იმერსიული პორტალი მე-19 საუკუნის ბოლოს მდიდრული და ტექსტურული ესთეტიკის სამყაროში. National Trust-ის ეს საგანძური „Arts and Crafts“-ის (ხელოვნებისა და ხელოსნობის) მოძრაობის ღრმა მონუმენტია, რომელიც გვიჩვენებს იმ სამყაროს, რომელიც უილიამ მორის ვიზიონერული ხელოვნებით არის შექმნილი. თავად მანორი, რომელიც დაახლოებით 1850 წელს აშენდა სემუელ თეოდორ მანდერისთვის — ადგილობრივი ლაქებისა და საღებავების ვაჭრობის გამოჩენილი ფიგურისთვის — განასახიერებს ვიქტორიანულ ეპოქაში არსებულ გატაცებას ვიზუალური დიდებულებისადმი. მისი თვალშისაცემი წითელი აგურის ფასადი, რთული დეტალებითა და ვრცელი ფანჯრებით, ქმნის საფუძველს შიდა სივრცეში იმგვარი გამოცდილებისთვის, რომელიც ერთდროულად დიდებულიცაა და ღრმად ინტიმურიც, რაც სტუმრებს მოუწოდებს, დაბრუნდნენ იმ პერიოდში, როდესაც ხელოვნება და ყოველდღიურობა განუყოფლად იყო გადაჯაჭვული.
უიტვიკის მანორის სული მის არაჩვეულებრივ კოლექციაში მდევდება — ეს არის შერჩეული ერთობლიობა, რომელიც ასახავს მორისის შემოქმედებით გენიალურობასა და მის ტრანსფორმაციულ გავლენას. 1908 წელს ცნობილმა მხატვარმა ვოლტერ სიკერტმა, რომელმაც ეს სახლი შეიძინა, იგი მორისის დეკორატიული ძიებების მასშტაბის საჩვენებელ სავანედ აქცია. ამ ოთახებში სეირნობა ნამდვილი სენსორული ნადიმია; თამამი ყვავილოვანი მოტივები ფარდობებზე იფეთქებს, ხოლო ნაზი ორნამენტები ქსოვილებს რიტმულ ელეგანტურობას სძენს. კოლექცია სცილდება უბრალო გამოფენას და გვიჩვენებს დიზაინის ევოლუციას — პირველადი ესკიზებიდან დასრულებულ შედევრებამდე. შეუძლებელია არ აღფრთოვანდე ლეგენდარული „Strawberry Chასთი“ (მარწყვის ქინზი) -თი, რომელიც არის ტექსტილი, რომელმაც კიდევ ერთხელ დაამტკიცა მორისის უნარი, ბუნების სირთულე ცოცხალ, სტილიზებულ გამოსახულებად გარდაექმნა, რაც დღესაც ისეთივე თანამედროვეა, როგორც საუკუნის წინ.
დახვეწილი ტექსტილების მიღმა, მანორაში მოთავსებულია პრერაფაელიტული ხელოვნების მნიშვნელოვანი კოლექცია, რაც ქმნის სტილისტურ დიალოგს ფერწერასა და დეკორატიულ ხელოსნობას შორის. დანტე გაბრიელ როსეტის , ჯონ ევერეტ მილეის , და ედუარდ ბერნ-ჯონეს ნამუშევრები ამ კედლებში ღრმად რეზონირებს; მათი ტილოები სულიერ ნათესაობას ჰგავს მორისის დიზაინებს, რადგან ორივე მათგანი ნატურალიზმსა და შუა საუკუნეების სიმბოლიზმს ეფუძნება. ეს ურთიერთკავშირი კიდევ უფრო თვალშისაცემია მანორის ავეჯში — „Arts and Crafts“-ის ხელოსნობის საუკეთესო ნიმუშებში, რომლებიც მყარი მუხლით არის დამზადებული და რთული სარკმლებითაა გაფორმებული. ეს ნივთები განასახიერებენ ამ მოძრაობის უარს ვიქტორიანულ მასობრივ, საშუალო დონის წარმოებაზე და ქადაგდებს იმ სილამაზეს, რომელიც პოვნილია ნამდვილ მასალებსა და პროფესიონალურ შრომაში.
მხატვრული გამოცდილება მანორის ზღურბლს სცილდება და გადადის ბაღებში, რომლებიც შენობის შიდა სივრცის ჰარმონიულ ფილოსოფიას იმეორებს. მორისმა, თავისი თანამედროვეებისგან განსხვავებით, თავიდან აიცილა მკაცრი, სიმეტრიული განლაგებები და დაეხმარა ამ ტერიტორიის დიზაინში ნატურალისტური სტილის დამკვიდრებას, რომელიც პრიორიტეტს ლანდშაფტთან შეუფერხებელ კავშირს ანიჭებს. აქ მოუჯავრებელ ღობეებს ნაცვლად გზები და ველური ყვავილებით სავსე მდელოები გვხვდება, რაც მშვიდი ჭვრეტისა და ადგილობრივი ფლორის აღფრთოვანების სივრცეს ქმნის. ეს შეუფერხებელი გადასვლა მდიდარად გაფორმებული ინტერიერიდან ბაღების ორგანულ სილამაზეში კიდევ ერთხელ ადასტურებს „Arts andად Crafts“-ის მთავარ პრინციპს: ჭეშმარიტი ხელოვნება უნდა მოიცავდეს ჩვენი არსებობის ყველა ასპექტს და ბაღში სეირნობა კიდეც კი ესთეტიკური თაყვანისცემის აქტად აქცევს.
