Elizabeth Olds: Pionirka sitoštampe i socijalnog realizma
- Rođena: Minneapolis, Sjedinjene Američke Države (1896)
- Preminula: 1991.
Elizabeth Olds bila je značajna američka umetnica, prepoznatljiva po svom inovativnom korišćenje sitoštampe kao medija visoke umetnosti. Iako je bila vešta u slikarstvu i ilustraciji, najviše je slavljena kao grafičarka koja je savladala tehnike poput sitoštampe, drzeworeza i litografije. Njena karijera obuhvatila je nekoliko decenija, obeleženu umetničkim eksperimentisanjem, društvenim angažovanjem i doprinosom razvoju moderne grafike.
Rani život i umetnički razvoj
- Porodično poreklo: Rođena u srednjem sloju porodice u Minneapolišu, u državi Minnesota, Oldsova je rano bila izložena umetnosti zahvaljujući svojoj majci, istoričari umetnosti, koja je često posećivala Walker Art Center i Minneapolis Institute of Arts.
- Obrazovanje: Studirala je kućnu ekonomiju i arhitektonsko crtanje na Univerzitetu u Minnesoti (1916–1918) pre nego što je osvojila stipendije za Minneapolis College of Art and Design (1918–1921), a kasnije i za Art Students League u New Yorku (1ms1).
- Uticaj Georgea Luksa: Na Art Students League, učila je pod mentorstvom Georgea Luksa, istaknutog predstavnika škole Ashcan. Ovaj mentorstvo je značajno oblikovalo njen rani stil, vodeći ka istraživanju urbanog života i imigrantskih zajednica u New Yorkovom Lower East Side-u zajedno sa Luksom.
- Evropska putovanja i cirkusarsko iskustvo: Tokom perioda od 1923. do 1925. godine, provodila je leta u uticajnim umetničkim krugovima u Clintonu, New York. Godine 1925, uz finansiranje od strane Elihua Roota i bankara, Oldsova je otputovala u Francusku, gde je posmatrala i skicirala cirkusku trupu porodice Fratellini, da bi im se na kraju pridružila kao akrobata na konju.
Velika dostignuća i umetnička evolucija
- Guggenheimova stipendija (1926): Kao prekretnica u njenoj karijeri, Oldsova je postala prva žena koja je primila prestižnu Guggenheimovu stipendiju, što joj je omogućilo dalja evropska putovanja i umetnička istraživanja.
- Socijalni realizam i Velika depresija: Inspirisana muralima Joséa Clemente Orozcoa u Dartmouth College-u, Oldsova se tokom Velike depresije okrenula socijalnom realizmu. Njen boravak u Omahi, Nebraska, gde je slikala portrete za porodicu Samuel Rees, doneo je frustraciju zbog portretne umetnosti, ali i uvod u litografiju kroz Reesov štamparski posao.
- Public Works of Art Project (PWAP) i Federal Art Project (FAP): Od 1933. do 1934. godine, učestvovala je u projektu PWAP u Omahi, stvarajući moćne litografije koje prikazuju redove za hleb, prihvatilišta i klinike – što je bio surovi prikaz uticaja Depresije. Njen rad u ovom periodu pokazao je težnju ka širim ekspresivnim linijama i političkim temama. ly
- Serija „Stockyard“: Rad u mesnoj industriji inspirisao je njenu seriju „Stockyard“, čiji je vrhunac bio rad „Sheep Skinners“, koji je dobio priznanje kao jedan od „pedeset najboljih printova godine“ 1935.
- Inovacija u sitoštampi: Kao zaposlena u okviru WPA-FAP programa, Oldsova je igrala ključnu ulogu u razvoju sitoštampanje kao umetničkog medija zajedno sa Harryjem Gottliebom i drugim umetnicima. Čak su osnovali i nezavisnu Školu za sitoštampu koja je radila od 1939. do 1941. godine.
- „Miner Joe“: Njena saradnja sa Harryjem Gottliebom pri posmatranju rudarskog i čeličnog industrije rezultirala je nagrađivanim printom „Miner Joe“, koji je osvojio prvo mesto na takmičenju Philadelphia Print Club 1938. godine.
Kasna karijera i nasleđe
- Dečje knjige: U kasnijoj fazi karijere, Oldsova je pokazala svestranost pišući i ilustrujući šest dečjih knjiga.
- Politički angažman: Bila je aktivno uključena u ljevičarske političke grupe poput American Artists’ Congress i Artists Union, što je odražavalo njenu društvenu svest i posvećenost demokratskoj umetnosti dostupnoj svima.
- Istorijski značaj: Pionirski rad Elizabeth Olds značajno je proširio mogućnosti sitoštampe kao medija visoke umetnosti. Njene društveno svesne grafike tokom Velike depresije nude dirljiv zapis tog doba i učvrstile su njeno mesto kao važne figure u američkom socijalnom realizmu. Ostaje prepoznata po svojoj umetničkoj inovaciji, društvenom angažmanu i doprinosu razvoju modernih tehnika grafike.
