Bathtub

საზოგადოებაში ქולםებული ცხოვრება

იოსებ ბუისი, სახელი, რომელიც ხელოვნების საზღვრების გაფართოებასთან ასოცირდება, უფრო მეტი იყო, ვიდრე უბრალოდ მხატვარი; იგი იყო ვიზიონერი, რომელსაც სჯეროდა, რომ შემოქმედება საზოგადოებრივი ტრანსფორმაციის გასაღები იყო. 1921 წელს გერმანიის ქალაქ კრეფელში დაბადებული მისი ცხოვრება უზარმაზარი პოლიტიკური და სოციალური არეულობის ფონზე განიშლებოდა, რამაც ღრმად ჩამოაყალიბა მისი შემოქმედებითი ფილოსოფია. ბავშვობა, რომელიც აღსავსე იყო გადაადგილებებითა და ბუნების მეცნიერებებთან თუ ნაციზმის მზარდ სიბნელესთან ადრეული შეხებით — მოვლენა, რომელიც კრისტალიზებული გახდა კარლ ლინესის *Systema Naturae*-ს წიგნების დაწვის პროცესში გადარჩენით — ბუისს განავითხარა სენსიტიურობა არსებობის სიმყიფისადმი და სიმბოლური ქმედების ძალისადმი. მისი წარმავალი წლები სავსე იყო ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობით, რომელიც მოიცავდა მუსიკას, მითოლოგიასა და ისტორიას, რითაც საფუძველი ჩაეყარა მის შემდგომ მულტიდისციპლინურ მიდგომას. მიუხედავად იმისა, რომ მოზარდობის პერიოდში იგი მცირე ხნით იყო ჩართული ჰიტლერយ unmittelbar (Hitler Youth) — რაც იმ დროის გერმანელი ახალგაზრდებისთვის გავრცელებული გამოცდილება იყო — ბუისის ტრაექტორიამ საბოლოოდ იგი უბამდა დამკვიდრებული ნორმების გამოწვევას და ხელოვნების მეშვეობით რადიკალური სოჭაღებრივი სოციალური ცვლილებების ადვოკატირებას.

ომის ქურსლი და იკონოგრაფიის დაბადება

მეორე მსოფლኛው ომმა ბუისის ცხოვრებაში გადამწყვეტი, თითქმის მითური პერიოდი შექმნა. 1941 წელს ლუფტვაფეში (Luftwaffe) მოპოვებული ნებაყოფლობითი სამსახურის შემდეგ, 1944 წელს კრიმში იგი სასიკვდილო ავარიას გადარჩა. ამ მოვლენიდან წარმოშობილმა ისტორიამ — მისი გადარჩენა ტატარ ტომელთა მიერ, რომლებმაც მისი დაშლებული სხეული felt-ით (ბამბის ქსოვილი) და ცხიმით შემოფუთეს სითბოს შესანარჩუნებლად და განკურნებას დასახმარებლად — ცენტრალური ადგილი დაიკავა მის შემოქმედებით იდენტობაში. მიუხედავად იმისა, რომ ისტორიული წყაროები ეჭვქვეშ აყენებენ ამ ნარატივის დეტალებს, ბუისმა იგი მიიღო, როგორც ფუნდამენტური მითი და ამ მასალებს ღრმა სიმბოლური წონა მიანიჭა. ბამბის ქსოვილი (Felt), რომელიც წარმოადგენდა დაცვას, იზოლაციას და ბუნებასთან კავშირს; და ცხიმი (fat), რომელიც სიმბოლურად გამოხატავდა ენერგიას, განკურნასა და ტრანსფორმაციას — ეს გახდა მისი ნამუშევრების განმეორებადი მოტივები, რაც ადამიანური მდგომადობისა და განახლების პოტენციალის ძლიერი მეტაფორა იყო. ომის შემდეგ ბუისმა ოფიციალურად შეისწავლა სკულპტურა დუსელდორფის ლამაზ ხელოვნებათა აკადემიაში, თუმცა სწორედ ანთროპოსოფიასთან, რუდოლფ შტაინერის მიერ შემუშავებულ სულიერ ფილოსოფიასთან მისი კავშირმა ნამდვილად გააღვიძა მისი შემოქმედებითი ხედვა.

სოციალური სკულპტურა: ხელოვნება, როგორც რევოლუციური ძალა

ბუისის ყველაზე მნიშვნელოვანი წვლილი ხელოვნების ისტორიაში, შესაძლოなდა, არის მისი კონცეფცია „სოციალური სკულპტურისა“ (*Soziale Plastik*). ეს არ იყო მხოლოდ ფიზიკური ობიექტების შექმნა; ეს იყო ჰოლისტიკური ხედვა, სადაც შემოქმედება გადამწყვეტ როლს ასრულებდა საზოგადოებისა და პოლიტიკის ფორმირებაში. მას სჯეროდა, რომ თითოეულ ინდივიდს გააჩნდა შემოქმედებითი პოტენციალი და ეს პოტენციალი შეიძლება განეხსნა მონაწილეობის მეშვეობით — რაც შლიდა ზღვარს ხელოვანს, ხელოვნების ნიმუშსა და აუდიტორიას შორის. სოციალური სკულპტურა არ შემოიფარგლებოდა გალერეებით ან მუზეუმებით; იგი ვრცელდებოდა ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, მოიცავდა პოლიტიკურ აქტივიზმს, საგანმანათლებლო ინიციატივებსა და საჯარო პერფორმანსებს. მან წარმოიდგინა „Gesamtkunstwerk“ — სრული ხელოვნების ნიმუში — სადაც ადამიანური არსებობის ყველა ასპექტი შეიძლება შემოქმედებითად იქნას გამოყენებული პოზიტიური სოციალური ცვლილებების მოსაპოვებლად. ეს ფილოსოფია საფუძვლად უდებდა მის მრავალრიცხოვან აქციებს, ინსტალაციებსა და პედაგოგიურ მცდელობებს, რაც ეჭვქვეშ აყენებდა ხელოვანის ტრადიციულ როლს, როგორც მარტოხელა შემოქმედის და მას წარმოაჩენდა, როგორც კოლექტიური ტრანსფორმაციის კატალიზატორს.

პერფორმანსი, მასალები და პოლიტიკური ჩართულობა

ბუისის შემოქმედებითი პრაქტიკა საოცრად მრავალფეროვანი იყო და მოიცავდა პერფორმანსულ ხელოვნებას, ინსტალაციებს, ნახატებს, სკულპტურებსა და პოლიტიკურ აქტივიზმს. მისი პერფორმანსები ხშირად რიტუალური ხასიათის იყო და მოითხოვდა პირდაპირ ჩართულობას საზოგადოებასთან და არაკონვენციური მასალებთან. ისეთი საკულტო ნამუშევრები, როგორიცაა მისი ბამბის ქსოვილის კოსტუმები, რომლებსაც იგი მრავალ აქციაზე ატარებდა, სიმბოლურად გამოხატავდა სითბოს, დაცვას და ბუნებასთან პირველად კავშირს. ცხიმის ინსტალაციები იკვლევდა ენერგიის, განკურნისა და ტრანსფორმაციის თემებს, ხოლო ისეთი პერფორმანსები, როგორიცაა „მე მიყვარს სწავლა“ (1965), სადაც იგი გალერეის ფანჯარასთან ჯდებოდა ქვებითა და თაფრით დიალოგის დასასაწყობად, ხაზს უსვამდა ცოდნის გაზიარებისა და ღია კომუნიკაციის მნიშვნელობას. სკულპტურები, როგორიცაა „ელვა ირემთან ერთად“, წარმოადგენდა პირველად ძალებსა და ადამიანის ცნობიერებას. ხელოვნების შემოქმედების მიღმა, ბუისი აქტიურად მონაწილეობდა პოლიტიკურ დებატებში, დააფუძნა თავისუფალი საერთაშორისო ზონა (FIZ) documenta 7-ზე — სივრცე ხელოვნებითი ექსპერიმენტებისა და სოციალური დიალოგისთვის — და გახდა გერმანული „მწვანე პარტიის“ ხმაურიანი მხარდამჭერი.

უძვლებელი მემკვიდრეობა

იოსებ ბუისი გარდაიცვალა 1986 წელს, დატოვა მემკვიდრეობა, რომელიც დღესაც შთაგონების წყაროდ არის ხელოვანებისთვის, აქტივისტებისა და მოაზროვნეებისთვის. მან რადიკალურად გამოწვევა მოუღო შემოქმედებისა და ავტორობის ტრადიციულ წარმოდგენებს, ხაზი გაუსვა მონაწილეობასა და სოციალურ ჩართულობას. მისმა ნამუშევრებმა ხელოვნების დეფინიცია ესთეტიკური ინტერესების მიღმა გააფართოვა და მოიცვა პოლიტიკური, გარემოსდაცვითი და სულიერი განზომილებები. მისი სოციალური სკულპტურის კონცეფცია დღემდე ღრმად რელევანტურია, რაც მოგვიწოდებს, აღვიდგინოთ შემოქმედებითი პოტენციალი საკუთარ თავში და აქტიურად მივიღოთ მონაწილეობა უფრო სამართლიანი და მდგრადი მომავლის ფორმირებაში. ბუისი არ იყო უბრალოდ მხატვარი; იგი იყო შესაძლებლობების წინასწარმეტყველი, რომელიც გვახსენებს, რომ ხელოვნებას აქვს ძალა არა მხოლოდ ასახოს საზოგადოება, არამედ შეცვალოს იგი.