კიტაგავა უტამარო: ბიჯინ-გას ოსტატი

• დაბადება: ტოკიო, იაპონია (1753)
• გარდაცვალება: 1806

კიტაგავა უტამარო იყო იაპონელი ხელოვანი, რომელიც თავისი შემოქმედებით უნიკალურ კვალს დატოვებდა უკიო-ე-ს სფეროში, განსაკუთრებით კი მშვენიერი ქალების გამოსახულებებში (ბიჯინ-გა). ის ედოს ეპოქის ყველაზე აღიარებული ხის ბლოკზე დაჭედილი პრინტებისა და ფერწერის ავტორთა შორის ერთ-ერთი გამორჩეული სახელია, რომლის მემკვიდრეობამ უდიდესი გავლენა მოახდინა როგორც იაპონურ ხელოვნებაზე, ისე დასავლურ იმპრესიონისტულ სტილზე.

ადრეული წლები და სწავლება

უტამაროს ადრეული ცხოვრების შესახებ დეტალური ცნობები თითქმის არ არსებობს. მიიჩნევა, რომ იგი დაახლოებით 1753 წელს დაიბადა, როგორც კიტაგავა იჩიტარო, თუმცა მისი დაბადების ადგილი დღემდე უცნაურ ტრაბედულობას წარმოადგენს; არსებობს ვერსიები კიოტო, ოსაკა, იოሺვარა და კავაგოე შესახებ.

მისი შემოქმედებითი გზა ტორიიამა სეკიენის მეთვალყურეობის ქვეშ დაიწყო, რომელიც უკიო-ე-ს წარმომადგენელი და მაღალი კლასის კანო სკოლის მიმდევარი იყო. სწორედ სეკიენმა აღმოაჩინა უტამაროს ნიჭი და შეუწყო ხელი მისი არტისტული განვითარებისათვის. უტამაროს პირველი ცნობილი ნაშრომი, რომელიც 1770 წლისთვის გამოქვეყნდა, ჰაიკუ პოეზიის ანთოლოგიის ილუსტრაცია იყო. მოგვიანებით იგი კიტაგავა ტოიოაკის სახელით მუშაობდა, ქმნიდა პოპულარული ლიტერატურის ილუსტრაციებს და ხანდახან კაბუკი თეატრის მსახიობთა პორტრეტებსაც.

დიდებისკენ მიმავალი გზა: ბიჯინ-გას ოსტატი

1782 წელს უტამარომ პარტნიორობა დაიწყო გამომცემელ ცუტურაია ჯუზაბუროასთან, რაც მისი კარიერის გარდამტეხ მომენტს წარმოადგენდა. ამ თანამშლელობამ საფუძველი ჩაუყარა რევოლუციურ ნამუშევრებს და განამტკიცა მისი რეპუტაცია. 1790-იანი წლების დასაწყისში ჩამოყალიბდა უტამაროს ავტოგრაფიული სტილი: ქალთა პორტრეტები გამაღელვებული, დაგრძელებული ნაკვთებით. ეს ბიჯინ-გა პრინტები წარმოუდგენლად პოპრული გახდა და მას ხელოვნების სამყაროს წამყვან ფიგურად აქცია.

მან შეცვალა ჟანრის ტრადიციული მიდგომა და ყურადღება მარტოხელა ფიგურებსა და ინტიმურ მომენტებზე გადაიტანა, რითაც თავიდან აიცილა ჯგუფური გამოსახულებების ჩვეულებრივი სქემა. მისი ყურადღება დეტალებზე — ქსოვილის ტექსტურაზე, ვარცხნილობასა და გამომეტყველებაზე — არაჩვეულებრივად მაღალი იყო. მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში უტამარომ შექმნა 2000-ზე მეტი ცნობილი პრინტი, რაც მის საოცარ პროდუქტიულობასა და არტისტულ მრავალფეროვნებას მოწმობს.

გავლენები და შემოქმედებითი განვითარება

უტამაროს შემოქმედებაზე დიდი გავლენა მოახდინა ტორიიმა კიონაგამ, რომელიც 1780-იან წლებში სილამაზის გამორჩეული პორტრატისტი იყო; უტამარომ აითვისა და დახვეწა კიონაგას მიერ შექმნილი ელეგანტური ესთეტიკა. ასევე, შთაგონების წყაროდ გამოდგა კაცუკავა შუნშო, რომელმაც შემოიტანა ōkubi-e ("დიდთავიანი სურათის") სტილი, რაც უტამარომ თავის ქალთა პორთრეტებში წარმატებით გამოიყენა.

მისი ნამუშევრებმა მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ევროპულ იმპრესიონისტებზე, მათ შორის მონეტსა და კასატზე. ნაწილობრივი ხედვების გამოყენება, სინათლისა და ჩრდილის აქცენტირება და ყოველდღიური თემებისადმი ინტერესი სწორედ ის ელემენტები იყო, რაც ამ ევროპელ მხატვრებს ატყდებოდა და მათ უტამაროს ტექნიკის მიბაძვის სურვილით მოუძროდა.

მოგვიანებითი წლები, კონფლიქტი და მემკვიდრეობა

1804 წელს უტამარო სამართლებრივ პრობლემებთან წააწყდა, რადგან შექმნა პრინტები ტოიოტომი ჰიდეよしშის გამოსახულებით, რაც პოლიტიკურად სენსიტიური თემა იყო. იგი დააპატიმრეს და ორმოცდაათი დღით ბორკილებში держатьეს. ორი წლის შემდეგ, 1806 წელს, ხელოვანი გარდაიცვალა, თუმცა უკვდავი მემკვიდრეობა დატოვა.

მეცხრამეტე საუკუნის შუა პერიოდში უტამაროს შემოქმედება ევროპაში ფართო აღიარებას მოიპოვა, განსაკუთრებით საფრანგეთში, სადაც მან საფუძველი ჩაუყარა ჟაპონიზმის მოძრაობას და ღრმად შეცვალა დასავლური ხელოვნება. მისი ბიჯინ-გა დღემდე ედოს ეპოქის სილამაზის სიმბოლურ გამოსახულებად რჩება და აფასებენ მათ ელეგანტურობისთვის, ხელოვნების მაღალი დონისა და კულტურული მნიშვნელობისათვის.