Untitled

სამუელ კოლმან უმცროსის მანათობელი მემკვიდრეობა

ამერიკული ხელოვნების დიდ ქსოვილში ცოტა ნაკსოვს ისეთი ატმოსფერული ელფერი, როგორიცადა სამუელ კოლმან უმცროსის (1832–1920) შემოქმედება. სინათლისა და ლანდშაფტის ოსტატი, კოლმანი მეინში, პორტლენდში, ხელოვნების ვაჭრობით დაკავებული გარემოცვის შვილად გაიზარდა. როგორც წიგნის მაღაზიის მფლობელის, გამომცემლისა და ძვირფასი გრავიურების დილერის შვილის, მისი ბავშვობა თავიდანვე ვიზუალური კულტურისა და ხელოსნობის სიღრმეში ჩაფლული იყო. გრავიურის ნატიფი ტექსტურებისა და ლიტერატურის ღრმა ნარატივების ადრეულმა შეხებამ შექმნა ისり ფუნდამენტური ნიადაგი, რომელზეც მისი მხატვრული გრძნობები გაღვიძდა. ახალგაზრდობაში ნიუ-იორკში გადასვლამ იგი ამერიკული ესთეტიკის აღმავალი ცენტრის წინაშე დააყენა, რამაც საბოლოოდ, 1850 წლისთვის, აიძულა, თავი სრულად მიეძღვნა ფუნჯისა და ტილოს ძიებას.

კოლმანის შემოქმედების არსი განუყოფლად არის დაკავშირებული ჰადსონის მდინარის სკოლას, იმ სახელოვან მოძრაობას, რომლის მიზანიც ამერიკული ველური ბუნების ღვთიური ყოფიერების დაფიქსირება იყო. ფრედერიკ ჩერჩისა და აშერ დურანდისა მსგელგაზრდა ხელოვანების შთაგონებით, კოლმანმა დახვეწა ატმოსფერული პერსპექტივის ხელოვნება. მისი ლანდშაფტები არ არის მხოლოდ ტოპოგრაფიული ჩანაწერები; ისინი სავსეა სულიერი სიმძიმით, სადაც სინათლე ცეკვავს ტალღოვან ბორცვებზე და ნისლი ეხუტება უძველეს ტყეებს. მანათობელი ფერების ოსტატური გამოყენებით, მან ამერიკული ველური ფრონტირი სუბლიმური სილამაზის სამყაროდ აქცია, რაც მაყურებელს მოუწოდებს ბუნების დიდებულების განხილვისკენ რომანტიკული იდეალიზმის პრიზმაში.

მოგზაურობა კონტინენტებსა და სტილებს შორის

მიუხედავად იმისა, რომ მისი ფესვები მყარად იყო დაჭერილი ამერიკულ ლანდშაფტური ტრადიციაში, კოლმანის მხატვრული ხედვა საფუძვლიანად გაფართოვდა ევროპასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში მისი ვრცელი მოგზაურობებით. მე-19 საუკუნის দ্বিতীয় ნახევარში, მისი ექსპედიციები მას პარიზის ისტორიულ ქუჩებში, ესპანეთის მზეით გაუნათლებლ ტერიტორიებსა და იტალიისა და ეგვიპტის მომხიბვლელ პეიზაჟებში გადაიყვანა. ეს მოგზაურობები უფრო მეტი იყო, ვიდრე უბრალოდ ტურიზმი; ეს იყო მხატვრული ევოლუციის გარდამტამი პერიოდები. იმპრესიონიზმის მზარდ გავლენაზე შეხებამ ნატიფი შეცვალა მისი მიდგომა, რამაც შემოიტანა ფერებისადმი ახალი სენსიტიურობა და უფრო დინამიკური, ექსპრესიული ფუნჯის დარტყმები, რომლებმაც სიცოცხლე შფოთვად ჩასხა მის ევროპულ სცენებში.

ამგვარმა კვლევებმა კოლმანს საშუალება მისცა, შეერთებოდა ჰადსონის მდინარის სკოლის სტრუქტურირებულ დიდებულებასა და უფრო თანამედროვე, სინათლით გაჯერებულ ესთეტიკას შორის არსებული ნაპრალი. მისი უნარი, მოერგო ტექნიკას — უნსწრესად გადასვლა გრავიურების სიზუსტესა და აკვარელის ეთერულ თვისებებს შორის — წარმოაჩენს საოცარ მრავალმხრივობას. მიუხედავად იმისა, ასხამდა ის ქვის ხიდის არქიტექტურულ სიმშვიდეს თუ ამერიკული დასავლეთის დრამატულ, ვრცელ კანიონებს, კოლმანს ჰქონდა გასაოცარი უნარი, ექცეოდა ადგილის უნიკალურ "სულს" ვიზუალურ ენად, რომელიც როგორც კლასიკურს, ისე თანამედროვეს ეხმიანებოდა.

მხატვრული ოსტატობა და მარადიული მნიშვნელობა

კოლმანის შემოქმედების მასშტაბი მისი დაუღალავი თავდადების დასტურია ხელოვნებისადმი. მისი წვლილი ტილოს ფარგლებს სცილდებოდა, რადგან იგი ასევე აღიარებული იყო, როგორც გამორჩეული ინტერიერის დიზაინერი და აღმოსავლური ხელოვნების მცოდნე კოლექციონერი. სილამაზესთან ამგვარმა მრავალმხრივმა ურთიერთობამ მას საშუალება მისცა, თავისი ეპოქის ესთეტიკურ გარემოზე ისეთი გავლენა მოეხდინა, რასაც მისი თანამედროვეთა მცირედმა შეძლებდა. სხვადასხვა სახელოვნებო საზოგადოებების დამფუძნელისა და პრეზიდენტის როლმა კიდევ უფრო განამტკიცა მისი პოზიცია, როგორც ამერიკული ხელოვნების საზოგადოების სვეტის, რამაც შექმნა სრულყოფილების მემკვიდრეობა მომავალი თაობებისთვის.

დღეს სამუელ კოლმან უმცროსის ნამუშევრები წარმოადგენს სასიცოცხლო მნიშვნელობის ფანჯრებს რომანტიკული კვლევისა და ეროვნული იდენტობის გაქრობილ ეპოქაში. მისი ტილოები რჩება იმ დროის თვალსაჩინო შეხსენებად, როდესაც ლანდშაფტი აღიქმებოდა როგორც წმინდა ფრონტირი, ხოლო მისი ტექნიკური ოსტატობა კვლავაც აღფრთოვანებას იწვევს. მისი თვალით ჩვენ ვხედავთ:

• სუბლიმურ ამერიკულ დასავლეთს: კანიონებისა და მთის ქედების პირველქმნილ, ველურ დიდებულებას.
• ევროპულ რომანტიზმს: იტალიის, საფრანგეთისა და ესპანეთის ისტორიული ლანდშაფტების გადააზრებას ნატიფი შტრიხებით.
• ატმოსფერულ ოსტატობას: სინათლისა და ნისლის გამოყენებას სიღრმის, ემოციისა და უსასრულობის შეგრძნების შესაქმნელად.
• მრავალფეროვან მედიუმებს: შეუფერხებელ გადასვლას ტილოსზე ზეთის საღებავის მუდმივობასა და აკვარელის წარმავალ სილამაზეს შორის.

ყოველ ფუნჯის დარტყმაში კოლმანში რჩება სინათლის მემკვიდრეობა, რომელიც მოგვიწოდებს, ხელახლა აღმოვაჩინოთ ბუნებრივი სამყაროს მარადიული სილამაზე.