Džek Hamfri

Rani život, porodica i obuka

Džek Hamfri je rođen 12. januara 1901. godine u gradu Saint John, u New Brunswicku. Njegove rane godine u ovom obalnom okruženju pružile su scenu za život posvećen posmatranju sveta kroz liniju i boju. Vremenom se okrenuo formalnom obrazovanju, započevši svoje studije u školi Boston Muzeja lepih umetnosti pod mentorstvom umetnika kao što je Philip Hale. Ovaj period studija bio je fokusiran na osnove forme i način na koji se svetlost zadržava na subjektu.

Njegovo obrazovanje nastavilo je u New York, gde je boravio u Art Students League. Između 1924. i 1929. godine studirao je u Nacionalnoj akademiji dizajna, radeći pod vodstvom umetnika Charles Webster Hawthorne. Takođe je pohađao školu umetnosti Cape Cod koju je vodio Charles Hawthorne, nastojeći da usavrši svoju sposobnost da uoči suštinsku strukturu svojih subjekata. Godine 1927. boravio je kao student fondacije Tiffany u Oyster Bayu na Long Islandu, čime je svojoj praksi dodao dodatnu tehničku dubinu.

Godine 1942. oženio se sa Jean Elizabeth Fowler. Njegova obuka ga je pripremila da pažljivo posmatra svet, prelazeći sa strukturiranih lekcija u učionici na ličniji način viđenja. Te tehničke osnove nosio je sa sobom kroz različite faze svog života i svog umetničkog rada.

Studije i putovanja po Evropi

Između 1929. i 1930. godine, Džek Hamfri je putovao kroz najznačajnije umetničke centre Evrope, tražeći inspiraciju koja će oblikovati njegov umetnički izraz. U Parizu je boravio u prestižnoj Académie de la Grande Chaumière, gde je pod mentorstvom umetnika kao što je André Lhote usavršavao svoj pogled na svet. Njegovo obrazovanje vodilo ga je i u Minhen, gde je proveo deset nedelja u školi koju je vodio Hans Hofmann. Tokom ovog perioda, njegova umetnička potraga vodila ga je kroz Italiju, Holandiju, Belgiju i Englesku, stvarajući bogat mozaik iskustava.

Godine 1952. ponovo se vratio u Francusku na stipendiji, što je predstavljalo njegovu drugu veliku evropsku epizodu. Ovaj period obuhvatio je godinu dana provedenu u Parizu i dva meseca u Bretanji, pružajući mu idealnu scenu za razvoj njegovog prefinjenog osećaja za formu i kompoziciju koji će kasnije postati zaštitni znak njegovog stvaralaštva.

Profesionalne pripadnosti i uloge

Njegov doprinos kanadskoj umetnosti bio je oličenje neprestane i aktivne prisutnosti u nekoliko ključnih organizacija. Godine 1933. postao je jedan od osnivača Grupe kanadskih slikara (Canadian Group of Painters). Do 1938. godine pridružio se Grupi Istoka (Eastern Group), kolektivu koji će se vremenom transformisati u Društvo savremene umetnosti (Contemporary Arts Society). Ove veze postavile su Džek Hamfri u samu srž modernističkog pokreta koji se odvijao u Kanadi tokom tih decenija.

Njegova posvećenost određenim medijima otvorila mu je vrata i na vodeće pozicije unutar profesionalnih društava. Godine 1944. preuzeo je ulogu direktora Kanadskog društva slikara vodenih boja, a već sledeće godine služio je kao njegov potpredsednik. Njegov rad u Kanadskom društvu grafičke umetnosti takođe je bio izuzetno obiman; delovao je kao regionalni predstavnik 1946, 1956. i 1959. godine, dok je 1951. godine obnašao funkciju istočnog potpredsednika.

Tehnika i umetnički stil

Džek Hamfri je stvarao kroz različite medije, delujući kao slikar, akvarelista, crtač i grafičar. Njegov pristup doneo je modernistički senzibilitet kako njegovim figurativnim, tako i apstraktnim kompozicijama. U radovima iz tridesetih godina prošlog veka, počela je da se nazire jasna zainteresovanost za formalnu organizaciju i upotrebu boje. Pažljivo je proučavao način na koji oblici i tonovi mogu da strukturiraju scenu, bilo da je reč o portretu osobe ili pejzažu.

Njegova umetnička praksa promenila se nakon 1954. godine. Tokom ovog perioda, počeo je da eksperimentiše sa apstraktnijim metodama radeći u gvaš i uljanim pejzažima. Dok su njegova veća dela težila ka apstrakciji, njegovi akvareli su krenuli drugim putem, fokusirajući se umesto toga na intimne detalje prirode. Ova dualnost mu je omogućila da istraži i široku strukturu pejzaža i specifične, male teksture pronađene unutar njega.

Ključna dela i tematski motivi

Veliki deo njegovog stvaralačkog truda duboko je povezan sa ulicama i lukom Saint John-a. Džek Hamfri je posvetio vreme hvatanju u letak pokreta radnika i specifičnog rasporeda gradskih zdanja, a ti prikazi luke i lokalnih ulica bili su ti koji su mu izgradili ugled. Njegovo oko, međutim, nije ostavalo samo arhitekturu, već se okrenulo i ljudima koji su ga okruživali, dajući nam brojne portrete njegovih prijatelja i dece iz tog grada. Tokom rata, on je preuzeo ulogu nezvaničnog ratnog umetnika, slikajući portrete vojnika.

Putovanja su često diktirala teme njegovih dela. Tokom 1938. godine, putovanje u Meksiko rezultiralo je sa preko 100 crteža i akvarela. Po povratku u Kanadu, nastavio je rad na stilovima mrtve prirode i pejzažnim skicama na terenu. U svojim akvarelima, on je pažljivo posmatrao najintimnije detalje prirode, dok su se njegova kasnija uljana dela i pejzaži u gvaš smarali ka izraženijim apstraktnim oblicima. U svojim kompozicijama, on je često bio opsednut načinom na koji svetlost i oblik međusobno pletu svoju igru.

• Mrtva priroda sa uljanom lampom, oko 1930.

Kasne godine i smrt

Godine koje su usledile njegov povratak iz Francuske doneli su suptilnu promenu u fokusu njegovog stvaralaštva. Godine 1951. Džek Hamfri je posvetio vreme podučavanju na Univerzitetu Queen's u Kingstonu, u Ontariju. Te iste godine, Univerzitet New Brunswick mu je dodelio počasnu doktorsku diplomu prava. Njegovo neprestano prisustvo u kanadskoj umetnosti dodatno je potvrđeno 1960. godine, kada je dobio prestižnu stipendiju Canada Council Senior Arts Fellowship.

Njegova povezanost sa gradom Saint John ostala je konstanta kroz čitav njegov životni put. Živeo je i stvarao u gradu u kojem je i rođen, često se vraćajući specifičnom svetlu i oblicima lokalnog pejzaža koji su ga stalno inspirisali. Dana 23. marta 1967. godine, Džek Hamfri je preminuo od srčanog udara u bolnici u Saint John, u New Brunswicku, dok se oporavljao od nedavne operacije.

Nasleđe i uticaj

Težina njegovog doprina kanadskoj umetnosti bila je priznata od strane savremenika koji su u njemu videli najznačajnijeg istokno-kanadskog slikara svoje generacije. Njegovo prisustvo u umetničkoj zajednici obeleženo je posvećenošću kako regionalnom identitetu, tako i modernoj formalnoj organizaciji. Upravo taj balans između lokalnog i univerzalnog definisao je njegovo mesto u središtu umetničkog pejzaža zemlje sredinom veka.

Tokom godina oko 1966. i 1967, njegov rad je dobio široku publiku kroz retrospektivnu izložbu. Ova kolekcija njegovih slika organizovana je za Beaverbrook Art Gallery, a cirkulisala je i putem Narodne galerije Kanade. Ove izložbe omogućile su širi uvid u njegov razvoj, od ranih studija do kasnijih, apstraktnijih istraživanja u ulju i gvaš.

Njegova lična istorija i profesionalni život ostali su sačuvani za buduće proučavanje. Fond Džeka Hamfria, koji sadrži njegove dokumente, čuva se u Biblioteci i arhivima Narodne galerije Kanade. Ovi zapisi nude direktan pogled na čoveka koji stoji iza akvarela i pejzaža Saint John.