Poreklo i istorija galerije
Galleria Borghese se nalazi u Rimu, u Italiji, smeštena u okviru nekadašnje Villa Borghese Pinciana. Kolekcija je počela da se formira pod vođstvom kardinala Scipione Borghese (1577–1633),i što je bio i bratac pape Pavla V. Koristeći bogatstvo svoje porodice, on je prikupio značajnu zbirku umetničkih dela, čime je postavio temelje onome što danas posmatramo. To mesto je prvobitno bilo osmišljeno kao villa suburbana, seosko utočište namenjeno ličnom uživanju i izlaganju kardinalovih sve većih umetničkih nabavki.
Prelazak iz privatnog rezidencijalnog prostora u javnu instituciju dogodio se 1902. godine. Princ Camillo Borghese je utvrdio status ovog mesta kao javnog muzeja, osiguravajući očuvanje umetničkog nasleđa porodice za širu javnost. Ova odluka je kolekciju iznudila iz privatne sfere u domen građanskog vlasništva. Istorija vile neraskidivo je povezana sa promenljivom sudbinom porodice Borghese i stalnim političkim preobražajima Rima.
- Scipione Borghese (1577–1633)
- Papa Pavle V
- Princ Camillo Borghese
Arhitektura vile Borghese
Struktura ove vile proizašla je iz lične vizije kardinala Scipione Borghese. Samstvo građevine stvorio je arhitekta Flaminio Ponzio, koji je razvio projekat na osnovu kardinalovih sopstvenih skica. Ovakav arhitektonski pristup stvorio je harmoničan spoj klasične arhitekture i baroknog ornamenta. Vile je prvobitno zamišljena kao villa suburbana, seosko utočište smešteno na samom rubu Rima.
Glavnu građevinu projektovao je arhitekta Giovanni Vasanzio. Unutar kompleksa, podignut je Casino Borghese u delu koji se, tokom sedamnaestog veka, nalazio izvan gradskih zidina. Arhitektura u sebi integriše elemente antike; portik sadrži spolije preuzete sa Klaudijevog luka. Ova integracija sačuvanih klasičnih materijala u samu strukturu odražava interesovanje tog doba za rimskom prošlošću.
Kolekcija antičkih antikviteta
Glavni sprat galerije posvećen je klasičnim antikvitetima koji datiraju iz 1. do 3. veka naše ere. Ovaj skup antičkih skulptura predstavlja temeljni deo obeležja, pružajući istorijsku osnovu za kasnije umetničke radove u kolekciji. Izbor obuhvata razne reljefe i drevne mozaike koji odražavaju estetske standarde rimske ere.
Značajno delo unutar ovog arheološkog skupa je mozaik gladiatora, datovan u period između 320. i 330. godine. Kolekcija je oblikovana kroz neprekidni razvoj; arheološka obeležja su proširena novim iskopavanjima i strateškim zamenama predmeta tokom vekova. Ova dopuna je pomogla u održavanju kontinuiteta klasičnog fokusa kolekcije.
- Mozaik gladiatora, 320–330
Remek-dela barokne skulpture
Skulpturalni program galerije definišu rani i zreali radovi Gian Lorenza Berninija. Godine 1615. završio je remek-delo Koza Amaltheja sa malim Jupiterom i faunom, delo koje kroz svoj prikaz mitološke scene odiše ritmičkim gracioznošću. Ova kompozicija hvata osećaj pokreta i povezanosti kroz suptilno naginjanje glava i preplitanje udova, dok je mermor obrađen sa takvom fluidnošću koja sugeriše mekoću na dodir, naročito u interakciji između onog božanskog i onog rustičnog.
Berninijeva sposobnost da tenziju pretvori u kamen očigledna je u njegovim mitološkim grupama. Između 1621. i 1622. godine stvorio je Otrvavanje Proserpine, skulpturalnu grupu koja naglašava fizičku intenzivnost narativa. Nakon toga, od 1622. do 1625. godine, stvorio je Apolona i Dafnu, hvatajući trenutak božanske transformacije. Ova dela dopunjuje njegov David, izveden oko 1623. godine, koji otelovljuje mladalačku snagu i duboki osećaj pokreta. Skulpture često koriste contrapposto kako bi stvorile osećaj vitalnosti unutar kararačkog mermera.
Kolekcija takođe obuhvata značajnu portretnu plastiku iz tog perioda. Godine 1632. Bernini izveo je Dva busta kardinala Scipione Borghese. Ovi mermerni portreti prikazani su do polova, prikazujući kardinala u njegovim odelima i bireti. Prva verzija je poznata po svojoj psihološkoj dubini, hvatajući specifičan gest gde subjekat gleda udesno sa blago otvorenim usnama, kao da upravo počinje da govori. Druga verzija je nastala nakon što je na mermeru prve otkrivena značajna pukotina.
Remek-dela renesansnog i baroknog slikarstva
Kolekcija obuhvata značajna dela koja svedoče o tranziciji između Renesanse i Baroka. Rafaelovo Portret čoveka, naslikan 1502. godine, nudi nam intiman susret sa figurom iz doba Visoke renesanse. Galerija takođe čuva radove Antonela da Mesine i Điovanija Belinija, koji predstavljaju temeljne prekretnice u razvoju italijanske umetnosti. Ticinova Sveta i profana ljubav i dalje zadržava centralno mesto unutar ovih dragocenosti.
Karavajo je zastupljen sa nekoliko dela koja briljantno demonstriraju njegovu upotrebu kjaroskura. Njegov Bakis bolesnik i Dečak sa korpom voća su naslikani oko 1593. godine. Ova dela otkrivaju psihološku dubinu i dramatičnu svetlost koji su karakteristični za njegov stil. Kolekcija dodatno obogaćuju radovi koje su stvorili Piter Paul Rubens i Federiko Baroči.
Značajna akvizicije i umetničko nasleđe
Sastav ove kolekcije oblikovale su značajne promene u vlasništvu i politički pritisci koji su se odjekivali kroz istoriju. Tokom 1807. i 1808. godine, knez Camillo Borghese, zet Napoleona, bio je primoran da proda značajan deo porodičnog skulpturalnog predmeta samom Imperatoru. Ovaj prenos uključivao je 154 statue i 160 busti. Mnogi od ovih dragocenosti, kao što su Borghese Gladiator i Hermafrodit, premešteni su u Luvr. Uprkos ovim gubitcima, galerija je nastavila da raste kroz strateške akvizicije i nasleđivanja, a 1682. godine kolekciju je obogatilo nasleđstvo Olimpie Aldobrandini.
Nakon akvizicije određenih dela, pokretačem je bila i papska autoritet. Putem papskog motu proprio, galerija je dobila delo Spuštanje sa krsta čiji je autor Raphael. Ovo doprinosavanje osiguralo je prisustvo značajnih dela Renesanse unutar zidova vile. Kolekcija ostaje živi zapis evoluirajućeg ukusa porodice Borghese i promenljivog političkog pejzaža Rima.
